Салык кызматкери ижара акысын арзан берип жатасын дейт.

1. Салык органынын ижара акысынын өлчөмүнө кийлигишүүсүнүн жана келишимди талап кылуусунун мыйзамдуулугу кандай?
Ответ:
Салык органынын салык төлөөчүдөн жарандык-укуктук келишимде белгиленген ижара акысынын өлчөмүн кайра карап чыгууну же жогорулатууну талап кылууга укугу жок. Мындай талаптар мыйзамсыз болуп саналат. Тараптар ижара акысынын өлчөмүн келишимде өз ыктыяры менен белгилейт.
Основание:
Кыргыз Республикасынын Граждандык кодексинин (1996-жылдын 8-майындагы № 15) 382-беренесинин 1-бөлүгү, 563-беренесинин 1-бөлүгү; Кыргыз Республикасынын Салык кодексинин (2022-жылдын 18-январындагы № 3) 109-беренесинин 1-бөлүгү.
В итоге:
Салык органы салыкты салык төлөөчүнүн иш жүзүндө алган кирешесинен же колдонуудагы салык мыйзамдарында белгиленген минималдуу салык базасынан (эгерде ушундай ченем белгиленген болсо) гана эсептөөгө милдеттүү. Салык кызматкеринин ижара баасын өз алдынча жогорулатууну же аны өзгөртүү боюнча түшүнүк берүүнү талап кылууга процессуалдык ыйгарым укуктары жок.
2. Бул маселе боюнча кайсы органдарга (Прокуратура, ГКНБ, Милиция) кайрылуу керек жана алардын ыйгарым укуктары кандай?
Ответ:
Салык кызматкеринин мыйзамсыз аракеттерине (укуктук негизсиз чакыруулар, негизсиз талаптар же кысым көрсөтүүлөр) карата арыз менен Кыргыз Республикасынын Прокуратура органдарына жана Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетине (УКМК/ГКНБ) кайрылуу зарыл.
Основание:
«Кыргыз Республикасынын Прокуратурасы жөнүндө» Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын (2021-жылдын 10-декабрындагы № 148) 3-беренеси, 31-беренеси; Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза өткөрүү кодексинин (2021-жылдын 28-октябрындагы № 129) 153-беренеси, 157-беренеси.
В итоге:
1. **Прокуратурага:** Аткаруу бийлигинин жана салык органдарынын кызмат адамдары тарабынан мыйзамдардын так аткарылышына көзөмөл жүргүзүү, ошондой эле салык кызматкеринин аракетине укуктук баа берүү жана ага карата кызматтык же аткаруучулук чараларды көрүү талабы менен кайрыласыз.
2. **УКМКга (ГКНБ):** Эгерде салык кызматкери тарабынан кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу, опузалоо же ишкердик ишмердүүлүккө мыйзамсыз кийлигишүү белгилери болсо кайрыласыз.
3. **Ички иштер органдарына (Милиция):** Салык кызматкеринин аракетинде кылмыштын же жоруктун түздөн-түз белгилери бар болгон учурда кайрылууга болот, бирок кызматтык укук бузуулар боюнча негизги көзөмөл Прокуратурага жана УКМКга таандык.
4. Суду арыздануу жана процессуалдык тартип.
Ответ:
Салык органынын же анын кызмат адамынын мыйзамсыз чечимине, аракетине (аракетсиздигине) каршы салык органынын жогору турган органына (Мамлекеттик салык кызматына) же түздөн-түз административдик сотко доо арыз менен кайрылууга болот.
Основание:
Кыргыз Республикасынын Административдик-процессуалдык кодексинин (2017-жылдын 25-январындагы № 13) 14-беренеси, 18-беренеси; Кыргыз Республикасынын Салык кодексинин 154-беренеси.
В итоге:
Сот салык кызматкеринин чакыруусун же талабын мыйзамсыз деп табууга укуктуу. Сот салык төлөөчүгө мыйзамда каралбаган милдеттенмелерди жүктөөнү токтотуу тууралуу чечим кабыл алат.