Сураныч, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2017-жылдын 24-августундагы №530 токтомун жарыялап коюңузчу, анда "Жашы жете элек балдарга алимент кармалып турган эмгек акынын жана башка кирешелердин түрлөрүнүн тизмеси" чындыгында бекитилген. Мен аны таба албай жатам. Платформага жарыялап коё аласызбы?
Биз конференцияга эки катышуучуну чакырдык — 16 жана 17 жаштагылар. Алардын ата-энелеринин макулдугу керекпи? Конференция мейманканада өтөт, катышуучулар ошол жерде да түнөйт.
Жарандык иш боюнча соттун чечиминде кыргыз тилинде "Бардык тапкан кирешесинен 1/4 болушу" (1 балага 18 жашка толгонго чейн) деп жазылган. Бул, менин түшүнүгүм боюнча, кирешенин бардык булактарынан алимент алуу дегенди билдирет. Демек, эгер киреше жок болсо, анда бала аны каалаган кирешеден, мисалы, пенсиядан, эгер бар болсо, алат?
Чет өлкөдө жашап жүргөндө күйөөм мени менен макулдугумсуз же эскертүүсүз ажырашып кетти. Менин кандай укуктарым бар?
Жеке менчик уюбуз бар жолдошум экообуздун жолдошумдун наамында. 3 балам бар кичинекой улусу 7 жаш кайненем уйунорду мен салып жардамдашкам дей Эле берет меники деп экообуз уйлонгонубузго 10 жыл болду участогу уйлонгондон кийин алып там баштаганбыз дагы 3 жыл болду. Ошондо мулк болуштуудо кайненем талаша албайба?
Биринчи кезекте эмне турат - соттун чечимиби же мыйзамбы? Соттун чечиминде алимент ар бир балага 1/4 өлчөмүндө өндүрүлөт деп айтылат. Үй-бүлө кодексинин 86-беренесинде ар бир балага жок дегенде бир минималдуу эмгек акыны эмгекке жөндөмдүү ата-энелер гана өндүрө алары айтылат. Мен майыпмын; сот кантип мындай чечим кабыл алып, чечимдин токтом бөлүгүнө мындай чечимди киргизе алат? Чечимди аткарууда мыйзамдын өзүнө жана Кыргыз Республикасынын Үй-бүлө кодексине кайрылып, сот аткаруучуга минималдуу эмгек акыны колдонууга болбой турганын айта аламбы, анткени мен майыпмын жана...
Менин бир суроом бар. Мага акыркы үч жыл үчүн пенсия дайындалган. Сумма жогору болуп чыкты. Бирок 2025-жылдын 1-октябрынан 2026-жылдын 1-октябрына чейинки чыныгы пенсия 7115 сом деп белгиленген. 1-октябрдан тартып ал 8112 сом болуп калды. Мага үч жыл үчүн тең төлөндү. Мен алимент төлөйм жана 2025-жылдын 4-ноябрынан баштап соттун чечими менен алимент өндүрүп алуу жөнүндө чечим чыккан. Эгерде менин чыныгы пенсиям 2026-жылдын 1-октябрындагы пенсия өзгөргөнгө чейин 7115 сом болсо, биринчи балам үчүн кармалып кала турган кирешени кантип эсептейм?
Эгерде төлөөчүнүн пенсия түрүндөгү туруктуу кирешеси болсо, сот аткаруучусу карызкордун жашаган жериндеги орточо эмгек акысынын негизинде алиментти эсептей алабы? Үй-бүлө кодексинин 87-беренесине ылайык, алимент кармалып калышы мүмкүн болгон кирешелердин жана башка кирешелердин тизмесин белгилеген Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому бар. Бул туруктуу киреше ай сайын берилүүчү пенсия түрүндө болот дегенди билдирет.
Бир бөлүмдөгү бойго жеткен баланын окуу акысын төлөбөгөндүгү үчүн ата-энелик укуктан ажыратылышы мүмкүнбү? Менин түшүнүгүм боюнча, бул кадимки алимент эмес, университеттин окуу акысы гана. Сиздин оюңузча, бала 17 жашында мектепти бүтүрүп, учурда алиментти үзгүлтүксүз төлөп жатабы? Бирок 18 жаштан кийин, эгерде соттун чечими келишимди төлөөгө тыюу салса, атасы эмне кылышы керек? Окуу келишимин төлөбөгөндүгү үчүн адам укуктарынан ажыратылышы же эркинен ажыратылышы мүмкүнбү?
Менин алимент боюнча соттун чечими бар, ал бардык кирешенин төрттөн бир бөлүгүн түзөт. Экинчи аялымдан эки балам бар. Мыйзам боюнча, бардык балдарга алимент төлөө керек. Биринчи никемден төрөлгөн балам өзүнчө жашайт. Экинчи никемден төрөлгөн эки балага тең буйрук чыгаргым келет. Мыйзамга ылайык, нотариалдык жактан күбөлөндүрүлгөн буйрук аткаруу документине барабар. Бул учурда, алимент төлөмдөрү менин кирешемдин 1/2 бөлүгүнө же 50% бөлүнүшү керек. Үч балага жалпысынан бөлүнүшү үчүн буйрук чыгарып, аны аткаруу үчүн сот аткаруучуга жөнөтсө болобу? Же мага... керекпи?
Аялым экөөбүз ажырашып жатабыз. Биргелешип сатып алган мүлкүбүздүн арасында курулуш жана тейлөө үчүн берилген имараттагы батир бар. Бирок, ал азырынча колдонууга бериле элек (биз оңдоо иштерин баштай элекпиз). Мүлктү бөлүштүрүүнүн бир варианты - бул батирге болгон укукту толугу менен мага өткөрүп берип, ордуна башка мүлк алышы. Суроо туулат, бул маселени кайсы документ же келишим чече алат? Мисалы, бир жылдан кийин, мен техникалык паспортту алганда, анын макулдугун сурабай эле мүлктү өз атыма өткөрүп бере алам.
Кутман күнүңүз менен! Апам ата-энелик укугунан ажыратылды. Соттун чечими бар. Мен тизмеден "эне" деген жазууну алып салгым келет, экинчи бөлүмгө сызыкча коюп, баламдын туулгандыгы тууралуу күбөлүгүн өзгөрткүм келет. Эмне кылышым керек? Кантип улантышым керек? Муну кайсы мыйзам жөнгө салат?
Суранам, аялым 47 жашта болсо, эмне кылсам болот, кеңеш бериңизчи.
Саламатсызбы, эки балага алимент. Мындайча эсептелет: 41 495 (айлык акы): 3 x 12 = 165 980; (165 980 - 50 000): 100 x 4 = 2 500 + 4 639.2 = 7 139.2. 7 139.2 ар бир балагабы же эки балага чогуубу?
Кутман күнүңүз менен! Жаңы мыйзам же жобо кабыл алынганда, мыйзамдын артка күчүнө кирбейт деген принцип колдонулаарын айтып бере аласызбы? Кабыл алынган кодекс же мыйзам жаңы укуктук мамилелерге тиешелүүбү? Менин суроом бар: депутаттар жакында эле Турак жай жана үй-бүлөлүк кодекстерге өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча мыйзам долбоорун талкууга киргизишти. Мыйзам долбоорунда ажырашуу учурунда эркек аялын багууга жана ижара акысын төлөөгө милдеттүү экени сунушталган. Эгерде мыйзам өзү кабыл алынса, ал күчүнө кирген жана жарыяланган учурдан тартып колдонулат. Эгерде ажырашуу 15 жыл мурун болгон болсо...
Урматтуу юристтер, менин бир суроом бар. Менде 2013-жылдан берки алимент боюнча соттун чечими бар. Доогер буйрукту кайтарып алганга чейин аткаруу иштери уланып жаткан. Иш акыры Аткаруу өндүрүшү жөнүндө мыйзамдын 111-112-беренелери боюнча токтотулган. Доогер өз арызында: "Мен аткаруу өндүрүшүн токтотууну суранам" деп билдирген. Иш өндүрүшүнүн токтотулушу соттун чечими жокко чыгарылган дегенди билдирбейт. Соттун чечими күчүндө. Эми суроо туулат: доогер жаңы доо арызында ошол эле нерсени талап кылып жатат. Жарандык процесстик кодекске ылайык, соттун көрсөтүлгөн доодон тышкары чыгууга укугу жок. Мен доо арыздардагы окшоштуктарды салыштырдым...
Саламатсыздарбы! Мен Казакстандын жаранымын, күйөөм Кыргызстандын жараны, ал эми балдарым Кыргызстандын жарандары. Мен учурда Бишкектемин. Учурда жумушсузмун жана үйдө эки жашы жете элек балам менен жашайм, алар кээде мени менен жашашат. Жолдошумдун ишенимсиздигинен жана үй-бүлөбүздүн бузулушунан улам, мен өзүнчө ижарага алынган батирге көчүп кеттим. Анын апасы (балдардын чоң энеси) ушул убакыттын ичинде балдарды багууга жардам берип келген. Азыр күйөөм байланыштан таптакыр алыстап, кургак жана сейрек жооп берип жатат, ал эми анын кожойкеси ага балдар жана... жөнүндө мени менен түз байланышууга тыюу салып жатат.
17 жаштагы кыз кош бойлуу. Эч кандай көйгөйсүз төрөсө болобу? Бул Кыргызстанда мыйзамдуубу?
Сүйлөшкөн кызым менен жашай аламбы? Мен 18 жаштамын, ал 17 жашта. Бул мыйзамдуубу? Анын ата-энеси макул. Сизден кабар күтөм. Урматтоо менен 🙏
Саламатсызбы. Аялым экөөбүз ажырашканыбызга бир жылдан ашты. Ал ажырашууга жана алимент төлөөгө арыз берди. Андан кийин биз кайрадан чогуу жашадык, ал эми ал алимент төлөөдөн баш тартты. Биз өзүнчө жашай баштадык. Биздин чогуу балабыз бар; ал жакында төрт жашка чыгат. Мен аны убакыттын 50%, ал эми апамды 50% багып келем. Ал учурда мектепке чейинки билим берүү мекемесинде. Мен анын бардык кийимдерин да жасайм. Мен ушул убакыттын ичинде ага айына 5000 сом жөнөтүп турдум, бирок...