Мурас кабыл алалбай атам

Атам 2017 жылы каза болгондон атамдан калган турак жайды атамдын биртуугандары талашып чыгышкан , ошонун айынан озубузго откоро албай калдык, 2023 жылы прокуратура айыл окмот биригип атамдын наамындагы токтомду жокко чыгарып салышкан.

Эми 2026 жылы февраль айында атамдан калган турак жайды талашып аткан биртууган инисине токтом чыгып кызыл китеп беришкен, мен эми кандай кылам?

2 ответов
Шамшиев Шайырбек Усонович
Участник
21.09.2026 02:38

Сиздин кырдаалыңыз юридикалык жактан татаал, бирок сот тартибинде чечүүгө мүмкүнчүлүктөр бар. Кыргыз Республикасынын Жарандык жана Турак жай кодекстерине ылайык, мураскерликтин биринчи кезегинде каза болгон адамдын балдары, жубайы жана ата-энеси турат. Каза болгон адамдын бир туугандары экинчи кезектеги мураскерлер болуп саналат жана биринчи кезектеги мураскерлер (б.а. сиз) бар кезде мураска укук ала алышпайт.
Маселени чечүү үчүн төмөндөгүдөй кадамдарды жасоо зарыл:
1. Айыл өкмөттүн токтомун жана «Кызыл китепти» сот аркылуу жокко чыгаруу
Бир тууган инисине берилген укукту жокко чыгаруу үчүн Административдик сотко (райондук/облустук соттун административдик коллегиясына) доо арыз менен кайрылуу керек.
• Сотко берилүүчү доо арыздын маңызы:
• Айыл өкмөттүн 2026-жылдагы токтомун жана берилген укук белгилөөчү документти (Кызыл китепти) мыйзамсыз деп табуу.
• Прокуратура жана айыл өкмөт тарабынан 2023-жылы атаңыздын наамындагы токтомдун жокко чыгарылышынын мыйзамдуулугун кайра кароо.
• Негиздеме: Биринчи кезектеги мураскер катары сиздин мыйзамдуу укуктарыңыз жана кызыкчылыктарыңыз бузулган. Мурас ээсинин иниси биринчи кезектеги мураскерлер бар туруп турак жайга укук ала албайт.
2. Мурасты кабыл алуу мөөнөтүн калыбына келтирүү же факт катары таануу
Атаңыз 2017-жылы каза болгондуктан, мыйзам боюнча 6 айлык мурас кабыл алуу мөөнөтү өтүп кеткен. Сиз райондук сотко төмөндөгү эки жолдун бири менен кайрылышыңыз керек:
• Мурасты иш жүзүндө кабыл алган фактыны белгилөө:
Эгерде сиз атаңыз каза болгондон кийин ал үйдө жашап келсеңиз, коммуналдык төлөмдөрдү төлөгөн болсоңуз, мүктү сактап калууга кам көргөн болсоңуз — сиз мурасты иш жүзүндө кабыл алган болуп эсептелесиз. Сот аркылуу ушул фактыны ырастоо жетиштүү.
• Мурасты кабыл алуу мөөнөтүн калыбына келтирүү:
Туугандар ортосундагы талаш-тартыштар, соттук/прокуратуралык териштирүүлөр жана башка тоскоолдуктар мөөнөттү өткөрүп жиберүүнүн жүйөлүү себеби катары сотко сунушталат.
3. Түндүк жана Кадастр органдарына кайрылуу
• «Кадастр» мамлекеттик мекемесине кайрылып, аталган турак жайга жана жер тилкесине байланыштуу бардык архивдик документтердин (атаңызга берилген мурунку токтомдун, 2023-жылдагы жокко чыгаруу чечиминин жана 2026-жылдагы инисине берилген токтомдун) көчүрмөлөрүн алыңыз.
• Бул документтер сотко доо арыз даярдоо үчүн негизги далил болуп берет.
Тез арада жасалуучу аракеттер:
• Соттук доо мөөнөтү: 2026-жылдын февралында чыккан токтомду талашуу үчүн мөөнөттү өткөрүп жибербөө максатында сотко доо арызды мүмкүн болушунча эртерээк берүү керек.
• Убактылуу чектөө (Арест) коюу: Сотко доо арыз берүү менен бирге, аталган турак жайды жана жер тилкесин башка бирөөгө сатып же белекке берип жибербөөсү үчүн мүлккө камак (арест) коюу жөнүндө өтүнүчтү (ходатайство) бириктирип бериңиз.

Участник
21.09.2026 15:12

Саламатсызбы! Атаңыздын инисине кызыл китеп берилгени сиздин мураска болгон укугуңуз биротоло жоголду дегенди билдирбейт. Бирок бул жерде мурасты кабыл алуу маселеси менен катар, 2023 жана 2026-жылдары чыгарылган чечимдердин мыйзамдуулугун да текшерүү зарыл.
Эгер үй жана жер атаңызга мыйзамдуу таандык болсо, керээз жок учурда анын балдары, жубайы жана ата-энеси биринчи кезектеги мураскорлор болуп эсептелет. Атаңыздын бир туугандарынын туугандыгы эле аларга сизден артык укук бербейт. Бирок алар үйдү өздөрүнүн мүлкү деп талашып жатса, анын негизин документтерден тактоо керек.
Азыр төмөнкү иштерди жасаңыз:

  1. Документтердин күбөлөндүрүлгөн көчүрмөлөрүн алыңыз: атаңыздын атына чыгарылган баштапкы токтомду, аны жокко чыгарган 2023-жылдагы чечимди, прокуратуранын тиешелүү актысын, 2026-жылдын февралындагы жаңы токтомду. Кадастрдан үйдүн жана жердин каттоо тарыхын, азыркы катталган укуктар жөнүндө маалыматты жана каттоого негиз болгон документтерди суратыңыз. Мурда сот чечими чыккан болсо, аны да алуу керек.
  2. Мурасты кабыл алганыңызды далилдей турган маалыматтарды чогултуңуз. Атаңыз каза болгондон кийинки алгачкы алты айда нотариуска арыз бергенсизби? Үйдө жашап, аны карап, салыктарын, коммуналдык төлөмдөрүн төлөгөнсүзбү? Бул жагдайлар мурасты иш жүзүндө кабыл алганыңызды далилдөөгө жардам бериши мүмкүн. Мөөнөтүндө кабыл албаган болсоңуз, мөөнөттү калыбына келтирүүгө негиз бар-жогу өзүнчө бааланат. Туугандардын талашы мөөнөттү автоматтык түрдө токтотпойт.
  3. Документтер менен жер жана мурас талаштары боюнча юристке токтоосуз кайрылыңыз. Иштин жагдайына жараша мураска укукту таануу, токтомдорду жана алардын негизиндеги мамлекеттик каттоону талашуу талаптары коюлушу мүмкүн. Кайсы талап жарандык, кайсынысы административдик тартипте каралары документтерге жараша аныкталат.
  4. Доону камсыздоо чарасын сураңыз: талаш чечилгенче үйдү жана жерди сатууга, белекке берүүгө же кайра каттоого тыюу салуу жөнүндө сотко өтүнүч берүү маселесин караңыз.

Кечиктирбеңиз: чечимдерге даттануу мөөнөтү маанилүү. 2023-жылдагы жокко чыгаруу жана 2026-жылдагы жаңы каттоо жөнүндө качан, кандайча билгениңизди ырастаган далилдерди сактаңыз. Мөөнөт өтсө, аны калыбына келтирүү жөнүндө өтүнүч талап кылынышы мүмкүн.
Тактап бериңизчи: азыр үйдө ким жашайт, сиз нотариуска кайрылгансызбы, 2023-жылдагы токтом эмне себептен жокко чыгарылган жана бул боюнча сот чечими барбы?
Учурда мыйзамдардын расмий актуалдуу текстин онлайн текшерүү мүмкүн болгон жок; ошондуктан так беренелерди жана даттануунун конкреттүү мөөнөтүн документтерди көрбөй көрсөтпөйм.

Урматтоо менен,
Муратбек Азимбаев
720060, Бишкек шаары, Арстанбек Дуйшеев көчөсү, 8/1
Тел.: +996 700 987794; +996 776 987794; +996 550 987794
WhatsApp, Telegram, Signal
Электрондук почта: muratbeka@gmail.com
LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/muratbek-azimbaev-91111a4a/
X (Twitter): @MuratbekAz
ӨТӨ МААНИЛҮҮ! Оң жактагы жогорку бурчта жайгашкан кызыл түстөгү «Дисклеймер» гипершилтемесин басып, дисклеймер менен сөзсүз таанышып чыгыңыз.

Оцените ответы (нравится/не нравится) нажав на значок слева!
Были ли ответы юристов полезны? Пожалуйста, оставьте свой отзыв