2 ответов
Муратбек Азимбаев
Участник
05.06.2026 15:12

Саламатсызбы,

Ооба, Кыргыз Республикасынын жараны Түркия Республикасынын жарандыгын алса, ал автоматтык түрдө Кыргызстандын жарандыгын жоготпойт.
Бирок юридикалык жактан маанилүү айырмачылык бар:

1. «Башка жарандык» бар экендигиСиз келтирген Жарандык жөнүндө мыйзамдын 6-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык:

Кыргыз Республикасынын жаранынын башка жарандыкты алуусу, мыйзамдын 23-беренесинде каралган учурларды кошпогондо, Кыргыз Республикасынын жарандыгын жоготууга алып келбейт.
Ошондуктан кыргызстандык Түркиянын жарандыгын алгандан кийин:

  • Кыргызстандын жараны бойдон калат;
  • Түркиянын жараны да болот.

2. «Кош жарандык» катары таанылабы?Мыйзамдын 22-беренесинин 3-бөлүгүнө ылайык:

Кыргыз Республикасы менен кош жарандык боюнча эл аралык келишими бар мамлекеттин жарандыгын алган учурда гана адам кош жарандыгы бар жаран катары таанылат.
Азыркы учурда Кыргызстан менен Түркиянын ортосунда кош жарандык жөнүндө эл аралык келишим жок.
Ошондуктан:

  • факты жүзүндө адамдын эки паспорту болот (Кыргызстан жана Түркия);
  • бирок Кыргызстандын мыйзамдары боюнча ал «кош жарандыгы бар жаран» статусунда расмий таанылбайт;
  • Кыргызстан аймагында ал Кыргыз Республикасынын жараны катары гана каралат.

3. Кабарлоо милдети.22-берененин 6-бөлүгүнө ылайык:

Башка жарандыгы бар Кыргыз Республикасынын жараны бул жөнүндө белгиленген тартипте кабарлоого милдеттүү.
Башкача айтканда, Түркиянын жарандыгын алгандан кийин Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан белгиленген тартипте тиешелүү мамлекеттик органдарга билдирүү керек.

4. Чектөөлөр.Башка жарандыгы бар Кыргызстандын жараны:

  • Президент боло албайт;
  • Жогорку Кеңештин депутаты боло албайт;
  • судья боло албайт;
  • укук коргоо органдарында кызмат өтөй албайт;
  • коргоо тармагындагы айрым кызматтарды ээлей албайт;
  • мамлекеттик бийликтеги жетекчилик кызматтарды ээлей албайт.

Жыйынтык.Түркиянын мыйзамдары да, Кыргызстандын мыйзамдары да бир адамдын эки жарандыгы болушуна жол берет. Ошондуктан Кыргызстандын жараны Түркиянын жарандыгын алганда:
✅ Кыргызстандын жарандыгын сактап калат;
✅ Түркиянын жарандыгын алат;
✅ Эки паспортко ээ боло алат;
❌ Бирок Кыргызстанда расмий мааниде «кош жаран» катары эмес, «башка жарандыгы бар Кыргыз Республикасынын жараны» катары каралат, анткени Кыргызстан менен Түркиянын ортосунда кош жарандык боюнча эл аралык келишим жок.

Урматтоо менен,
Муратбек Азимбаев
720005, Бишкек шаары, Болот Юнусалиев көчөсү, 80, OloloPlanet
Тел.: +996 700 987794; +996 776 987794
WhatsApp, Telegram, Signal
Электрондук почта: muratbek@azimbaev.pro
LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/muratbek-azimbaev-91111a4a/
X (Twitter): @MuratbekAz
ӨТӨ МААНИЛҮҮ! Оң жактагы жогорку бурчта жайгашкан кызыл түстөгү «Дисклеймер» гипершилтемесин басып, дисклеймер менен сөзсүз таанышып чыгыңыз.

0
0
Муратбек Азимбаев
Участник
05.06.2026 15:14

Эгер адамда Кыргызстандын жана Түркиянын жарандыгы болсо, анын салыктык милдеттери жарандыктан эмес, негизинен салыктык резиденттиктен көз каранды болот.

Кыргызстан боюнча. Эгер адам:

  • Кыргызстанда туруктуу жашаса же
  • календардык жыл ичинде негизинен Кыргызстанда болсо,

анда ал Кыргызстандын салыктык резиденти болуп эсептелип, Кыргызстандын салык мыйзамдарына ылайык декларация берүү жана тиешелүү салыктарды төлөө милдеттери жаралышы мүмкүн.

Түркия боюнча. Түркия дагы өзүнүн салык мыйзамдарына ылайык адамды салык резиденти деп таанышы мүмкүн. Мындай учурда Түркияда да декларация берүү жана салык төлөө милдеттери пайда болушу мүмкүн.
Эки өлкөдө тең салык төлөп калуу коркунучу барбы?Теориялык жактан бар. Бирок Кыргызстан менен Түркиянын ортосунда кош салык салууну болтурбоо жөнүндө эл аралык келишим бар. Мындай келишимдер бир эле кирешеге эки жолу салык салууну азайтуу үчүн колдонулат.

Практикалык мисал:

  • Бишкекте жашап, иштеп жаткан Кыргызстандын жана Түркиянын жараны негизинен Кыргызстандын салык резиденти болот.
  • Стамбулда жашап, иштеп жаткан адам негизинен Түркиянын салык резиденти болуп эсептелиши мүмкүн.
  • Эгер эки өлкөдө тең бизнеси же кирешеси болсо, ар бир кирешенин булагына жараша салыктык милдеттер өзүнчө талданат.

Маанилүү!Эки жарандык өзү эле автоматтык түрдө эки өлкөгө тең бардык кирешеден салык төлөөгө милдеттендирбейт. Чечүүчү факторлор:

  1. Кайсы өлкөдө жашайт;
  2. Канча убакыт жашайт;
  3. Киреше кайсы өлкөдө алынат;
  4. Кайсы өлкөнүн салык резиденти болуп эсептелет.

Эгер сизди конкреттүү кырдаал кызыктырса (мисалы, Кыргызстан жараны Түркиянын жарандыгын алып, Бишкекте жашап иштейт же Түркияда жашайт), ошол сценарий боюнча так талдап бере алам.

Эгер эркек адам Кыргызстандын жана Түркиянын жарандыгына ээ болсо, аскердик милдет боюнча маселе эки мамлекеттин мыйзамдарына жараша чечилет.
Жалпы эреже боюнча:

  • Кыргыз Республикасы өз аймагында аны Кыргызстандын жараны катары гана карайт.
  • Түркия өз аймагында аны Түркиянын жараны катары карайт.

Ошондуктан теориялык жактан эки мамлекет тең аскердик милдетти талап кылышы мүмкүн.
Түркияда эркек жарандар үчүн аскердик кызмат өтөө милдети бар. Бирок чет өлкөдө жашаган түрк жарандары үчүн кызматты кийинкиге жылдыруу, кыскартылган кызмат өтөө же белгилүү шарттарда акчалай төлөм аркылуу жөнгө салуу мүмкүнчүлүктөрү каралган.
Кыргызстанда да аскердик каттоодо туруу жана мыйзамда белгиленген учурларда аскердик милдеттерди аткаруу талап кылынат.
Практикада төмөнкү жагдай маанилүү:

  • Эгер адам Кыргызстанда туруктуу жашаса, негизги байланыш Кыргызстан менен болот.
  • Эгер Түркияда туруктуу жашап, түрк жарандыгын алган болсо, Түркиянын аскердик мыйзамдары да ага толук колдонулат.

Так жооп берүү үчүн төмөнкү маалымат керек:

  1. Жашы канчада?
  2. Түркиянын жарандыгын алганбы же алууну пландап жатабы?
  3. Кыргызстанда же Түркияда туруктуу жашайбы?
  4. Кыргызстандын аскер кызматын өтөгөнбү же аскер билетин алганбы?

Ушул маалыматтар болсо, конкреттүү укуктук абалды талдап бере алам.

0
0
Оцените ответы (нравится/не нравится) нажав на значок слева!
Были ли ответы юристов полезны? Пожалуйста, оставьте свой отзыв