Мектепте окууну кеч бүтүрүү
#110684 | 26.04.2024 | Көрүүлөр: 1292
Саламатсыздарбы, урматтуу юристтер!
Мага мектептеги билим берүү боюнча кеңеш керек. Орто билим албаган балдар тууралуу маалымат барбы жана аларга кандай чаралар көрүлүп жатат?
Тагыраак айтканда, үй-бүлөлүк же башка жагдайлардан улам орто билим берүү мекемелерине барбаган мектеп жашындагы балдарга кандай жардамдар көрсөтүлүп жатканы тууралуу маалымат керек.
Ал эми алардын ата-энелери кандай деңгээлде жоопкерчиликке тартылышат же тескерисинче, алар жана бала кандай юридикалык кызматтарга укуктуу?
саламдашуу
Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 46-беренесинин 2 жана 3-бөлүктөрү (2021-жылдын 11-апрелинде референдумда (жалпы элдик добуш берүү) кабыл алынган,Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 5-майындагы Мыйзамы менен күчүнө кирген), "Негизги жалпы билим берүү милдеттүү болуп саналат. Ар бир адам мамлекеттик билим берүү уюмдарында акысыз мектепке чейинки, негизги жалпы, орто жалпы жана кесиптик башталгыч билим алууга укуктуу" деп айтылат.
Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 11-августундагы No 179 "Билим берүү жөнүндө" Мыйзамынын 27-беренесинин 8-бөлүгүнүн 2-бөлүгүнө жана 2-пунктуна ылайык Башталгыч жалпы, негизги жалпы жана орто жалпы билим берүү Кыргыз Республикасынын бардык жарандары үчүн билим берүүнүн милдеттүү деңгээли болуп саналат.
Негизги жалпы билим алган адамдар, эгерде алар орто жалпы билим берүү программасы боюнча окуусун улантууну каалабаса, кесиптик башталгыч же орто кесиптик билим берүүнүн программаларында окууга милдеттүү.
«Билим берүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 40-беренесинин 4-бөлүгүнө ылайык билим берүү уюмунун имаратынан тышкары жерде жана сабактан тышкаркы убакта болгон окуучулардын ден соолугу жана өмүрү үчүн ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) толук жоопкерчилик тартышат.
Окуучуга тиешелүү шарттардын жоктугу, окуучунун башталгыч, негизги жана орто жалпы билим алуусун камсыз кылуу боюнча милдеттерди аткарбагандыгы үчүн ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) Кыргыз Республикасынын кылмыш-жаза мыйзамдарына жана укук бузуулар жөнүндө мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартышат.
Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 28-октябрындагы No 128 (28.02.2024-ж.) Жоруктар жөнүндө кодексинин 70, 74 жана 102-беренелерине ылайык Ата-энелик жоопкерчиликтен качуу:
1. Ата-энелердин же аларды алмаштыруучу адамдардын балдарды тарбиялоо боюнча милдеттерин аткарбагандыгы, мунун натыйжасында он алты жашка чыга элек бала ушул Кодексте жоопкерчилик каралган жосундун белгилерин камтыган жосундарды жасоого алып келсе, жеке жактарга эсептешүү көрсөткүчүнүн он өлчөмүндө айып салууга алып келет.
2. Он алты жашка чыга элек бала тарабынан кылмыштын белгилерин камтыган жосун жасоого алып келген ата-энелердин же аларды алмаштырган адамдардын балдарды тарбиялоо боюнча милдеттерин аткарбагандыгы жеке жактарга эсептешүү көрсөткүчүнүн отуз өлчөмүндө айып салууга алып келет.
Үй-бүлөлүк зомбулук:
Үй-бүлөдөгү зомбулук (үй-бүлөлүк зомбулук) – үй-бүлөнүн бир мүчөсү/ага теңештирилген адам тарабынан башка үй-бүлө мүчөсүнө/ аларга теңештирилген адамга карата физикалык, психологиялык, экономикалык зомбулук көрсөтүү же физикалык зомбулук көрсөтөм деп коркутуу, ошондой эле этиятсыздык менен жасоо, ал 40 саатка коомдук жумуштарга тартууга же үчтөн жети суткага чейин камакка алууга алып келет.
Балдардын ден соолугуна, алардын физикалык, интеллектуалдык, психикалык, руханий жана адеп-ахлактык өнүгүүсүнө зыян келтирүүнү болтурбоо боюнча чаралар жөнүндө мыйзамдардын талаптарын бузуу:
1. Балдардын ден соолугуна, алардын физикалык, интеллектуалдык, психикалык, руханий жана адеп-ахлактык өнүгүүсүнө зыян келтирүүнүн алдын алуу чаралары жөнүндө мыйзамдардын талаптарын бузуу, анын ичинде балдардын катышуусуна тыюу салынган же чектөө коюлган жерлерде болушуна (ата-энелердин, аларды алмаштырган адамдардын, ошондой эле тиешелүү жайлардын ээлеринин) уруксаты жеке адамдарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып салууга алып келет. 2. Балдардын ден соолугуна же өнүгүүсүнө зыян келтирүүчү, балдар арасында жайылтууга тыюу салынган маалыматты таратуу, эгерде бул аракеттер кылмыш курамын камтыбаса, жеке адамдарга 20 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, юридикалык жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып салууга алып келет. 3. Ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган, жалпыга маалымдоо каражаттарын жана (же) маалыматтык-телекоммуникациялык тармактарды (Интернетти кошо алганда) колдонуу менен жасалган аракеттер, эгерде бул аракеттер кылмыш жоопкерчилигине тартылуучу жосун камтыбаса, жеке адамдарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, юридикалык жактарга 250 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып салууга алып келет. "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 27-беренесинин 3-бөлүгүнө жана 40-беренесинин 1-2-бөлүктөрүнө ылайык, мамлекет жарандардын мамлекеттик билим берүү стандартынын деңгээлинде акысыз башталгыч жалпы, негизги жалпы жана орто жалпы билим алуу укугун ишке ашырууну камсыз кылат.
Окуучулардын ата-энелери (мыйзамдуу өкүлдөрү) төмөнкүлөргө укуктуу: 1) билим берүүнүн кайсы гана этабында болбосун билим берүү уюмун жана билим берүүнүн формасын тандоого; 2) балдарды окутуу, тарбиялоо, багуу жана өнүктүрүү маселелери боюнча аймактык билим берүү органдарына кайрылууга; 3) баланын мамлекеттик билим берүү стандарттарынын алкагында билим алуу укуктарынын сакталышын талап кылууга; 4) билим берүү уюмун башкарууга жана өнүктүрүүгө, анын ичинде биргелешип башкаруу органдарында катышууга. Ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) балага үйдө билим берүү түрүндө башталгыч, негизги жана орто жалпы билим берүүгө укуктуу. Үйдө билим берүү түрүндө билим алып жаткан окуучу, эгерде ал оң баа алса, билим берүүнүн кайсы гана этабында болбосун билим берүү уюмунда билим алууну улантууга укуктуу. Балдарынын үйдө билим алуусун камсыз кылган ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) методикалык, психологиялык, педагогикалык жана консультациялык жардам алууга укуктуу.
Урматтоо менен,
Муратбек Азимбаев
тел.: +996 700 987794; +996 776 987794
WhatsApp, Telegram, Signal
Электрондук почта: muratbek@azimbaev.pro
Twitter: @MuratbekAz
Өтө маанилүү! Кызыл түс менен белгиленген гипершилтемени чыкылдатуу менен, жогорку оң бурчтагы Жоопкерчиликтен баш тартууну караңыз.