Энелик укугунан ажыратуу

Саламатсызбы!
Сиздин неберелериңиздин келечегине жана тарбиясына тынчсызданып жатканыңызды түшүнөм.
Кыргыз Республикасынын үй-бүлө мыйзамдарына ылайык, энени ата-энелик укуктарынан ажыратууга болот, бирок ал үчүн мыйзамда белгиленген олуттуу негиздер болушу жана алар сотто далилдениши керек.
Сиз баяндаган жагдайда эки башка укуктук маселени ажыратып кароо зарыл:

а) Энени ата-энелик укуктарынан ажыратууга негиз барбы?
б) Эненин балдары менен жумасына эки күн жолугушуусу алардын кызыкчылыгына жана психологиялык абалына туура келеби?

1. Энелик укуктан ажыратууга негиздерКыргыз Республикасынын Үй-бүлө кодексине ылайык, ата-энелер төмөнкүдөй жагдайларда ата-энелик укуктарынан ажыратылышы мүмкүн:

• Ата-энелик милдеттерин аткаруудан, анын ичинде балдарды багуудан жана тарбиялоодон кыянаттык менен баш тартса;
• Балдарына ырайымсыз мамиле жасаса, физикалык же психологиялык зомбулук көрсөтсө;
• Ата-энелик укуктарын кыянаттык менен пайдаланса;
• Өнөкөт алкоголизмге же баңгиликке чалдыкса;
• Балдарынын же үй-бүлө мүчөлөрүнүн өмүрүнө жана ден соолугуна каршы атайылап кылмыш жасаса;
• Мыйзамда көрсөтүлгөн башка тиешелүү негиздер болсо.

Сиздин айтканыңыз боюнча, эне бир нече жыл Түркияда болуп, балдарын көрүүгө келбегени, алардын күнүмдүк тарбиясына жана камкордугуна катышпаганы сот тарабынан изилденүүгө тийиш.
Бирок чет өлкөгө кетип калуу же балдар менен узак убакыт жолукпоо өзүнөн өзү энелик укуктан ажыратууга жетиштүү негиз болуп эсептелбейт. Сот эненин эмне себептен кеткенин, балдарына материалдык жардам көрсөткөн-көрсөтпөгөнүн, байланышып турган-турбаганын жана башка жагдайларды баалайт.
Ошондой эле келиндин күйөөсүнүн айтканын аткарбаганы же жубайлардын ортосунда пикир келишпестик болгону энелик укуктан ажыратууга укуктук негиз боло албайт.

4. Энелик укуктан ажыратуу үчүн кандай далилдер керек?
Сиз айткан балдардын кароосуз калганы, убагында тамактанбаганы жана бала бакчадан кеч алынганы тууралуу маалыматтар текшерилиши зарыл.
Уулуңуз төмөнкү далилдерди чогултса болот:

• Эненин чет өлкөдө жүргөн мезгилин ырастаган документтер;
• Балдардын кимдин багуусунда жашаганын ырастаган маалыматтар;
• Эненин балдарга материалдык жардам көрсөткөн-көрсөтпөгөнү тууралуу далилдер;
• Мугалимдердин, тарбиячылардын жана күбөлөрдүн көрсөтмөлөрү;
• Балдардын жашоо шарттарын текшерүү актысы;
• Балдар психологунун корутундусу.

Чоң небереңиз айтып берген окуялар да көңүл бурууга татыктуу. Бирок баланын сөздөрүн туура жана этияттык менен текшерүү зарыл. Баланы ата-энесинин ортосундагы талашка аралаштырууга же көрсөтмө берүүгө мажбурлоого болбойт.

5. Ким сотко кайрыла алат?Үй-бүлө кодексинин 75-беренесине ылайык, энелик укуктан ажыратуу жөнүндө доо менен балдардын атасы, мыйзамда көрсөтүлгөн башка адамдар жана ыйгарым укуктуу органдар кайрыла алышат.
Мындай иштер прокурордун жана балдарды коргоо боюнча аймактык органдын катышуусунда каралат. 

Сиз чоң эне катары балдарды коргоо органына арыз менен кайрылып, жашоо шарттарын текшерүүнү талап кыла аласыз.
Эгерде энелик укуктан ажыратууга жетиштүү негиз табылбаса, бирок балдар үчүн коркунуч аныкталса, Үй-бүлө кодексинин 78-беренеси боюнча ата-энелик укуктарды чектөө маселеси да каралышы мүмкүн. 

6. Менин юридикалык сунушумСиздердин жагдайда биринчи кезекте уулуңузга төмөнкүлөрдү сунуштайм:
Биринчиден, эненин жумасына эки күн балдарды алып кетүү жөнүндөгү соттук талабына жазуу жүзүндө негиздүү каршы пикир даярдоо.
Экинчиден, балдардын азыркы жашоо шарттарын жана энеси менен болгон мамилесин изилдөө үчүн балдарды коргоо органынын корутундусун алуу.
Үчүнчүдөн, зарыл болсо, соттон балдардын психологиялык абалын адистин жардамы менен баалоону өтүнүү.
Төртүнчүдөн, эгерде эненин ата-энелик милдеттерден кыянаттык менен качканы жана мыйзамдагы башка негиздер жетиштүү далилденсе, аны ата-энелик укуктарынан ажыратуу жөнүндө өзүнчө доо коюу маселесин кароо.