Участкалык инспекторлордун кандай ыйгарым укуктары бар?
Бир жума мурун мени милициянын участкалык инспектору жол эрежесин бузгандыгы үчүн токтотуп коюшкан!
инспектор жеке унаасын айдап баратып, менин жолумду тоскондуктан, мен МАИ кызматкерлерине протокол түзүүнү талап кылдым. Бир сааттан кийин инспекторлор келишти, мен протоколго кол койдум, убактылуу лицензия берилди.
1-суроо: Айдоочуларды токтотууга участкалык инспекторлордун укугу барбы, эгер андай болсо, кандай жагдайларда?
2-суроо: участкалык инспекторлордун укуктарын жана милдеттерин жөнгө салуучу документти кайдан тапсам болот?
рахмат.
Адистин жообу
Кыргыз Республикасындагы участкалык милиция инспекторлорунун (ыйгарым укуктуу адамдардын) ишмердүүлүгү жана ыйгарым укуктары төмөнкүдөй ченемдик укуктук актылардын иерархиясы менен жөнгө салынат:
Негизги документтер
- "Кыргыз Республикасынын ички иштер органдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы милиция кызматкерлеринин жалпы укуктарын, милдеттерин жана жоопкерчиликтерин белгилейт.
- "КРнын укук коргоо органдарында кызмат өтөө жөнүндө" КР Мыйзамы кызмат өтөө тартибин, статусун жана социалдык кепилдиктерин жөнгө салат.
- Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин Коомдук коопсуздук кызматынын Уставы райондук милиция кызматкерлеринин тартипти сактоо боюнча конкреттүү функционалдык милдеттерин аныктайт.
- Райондук милиция кызматкерлеринин ишин уюштуруу жөнүндө жобо (КР Ички иштер министрлигинин буйругу менен бекитилген) жер-жерлерде иштөөнүн (айлануулар, калк менен иштөө, алдын алуу) деталдуу жоболорун баяндаган негизги ведомстволук документ болуп саналат.
Кошумча актылар
Айрым тармактардагы ыйгарым укуктар атайын кодекстерде жана мыйзамдарда аныкталган:
- КРнын Кылмыш-жаза процессуалдык кодексинде жана Кылмыш-жаза кодексинде протоколдорду түзүү жана сурак жүргүзүү укуктары аныкталган.
- "Үй-бүлөлүк зомбулуктан коргоо жана коргонуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы үй-бүлөлүк чыр-чатактарга жооп кайтаруу жана тыюу салуу боюнча буйруктарды берүү учурундагы райондук милиция кызматкерлеринин иш-аракеттерин жөнгө салат.
Суроого келсек, ооба, жергиликтүү полиция кызматкери сиздин унааңызды токтотууга укуктуу, бирок белгилүү бир эскертүүлөр менен.
Кыргыз Республикасынын "Ички иштер органдары жөнүндө" Мыйзамына жана Жол кыймылынын эрежелерине (2.1.1-пункт) ылайык, айдоочу ар кандай милиция кызматкеринин талабы боюнча токтоого милдеттүү.
Бирок, жол-жобосу жана кесепеттери бөлүмгө жараша өзгөрүп турат:
- Токтотуу: Эгерде участкалык милиция кызматкери жол эрежесин бузууну же кылмышты ачык көрсө, ал токтоо белгисин коюуга укуктуу.
- Айып пул берүү: Участкалык бөлүмдүн кызматкерлеринде, адатта, жол кыймылынын эрежелерин бузуу (мисалы, ылдамдыкты жогорулатуу) үчүн айып пул төлөө үчүн катуу отчеттуулук формалары же терминалдары болбойт. Мындай учурларда, алар айып пул салуу үчүн окуя болгон жерге жол кайгуул кызматкерлерин чакырууга милдеттүү.
чыгаруу:
Айрым укук бузуулар үчүн (мисалы, мас абалында же тиешелүү документтерсиз унаа айдоо), райондук милиция кызматкери айдоочуну айдоо укугунан ажыратып, эгерде бул укук бузуунун алдын алуу үчүн зарыл болсо, унааны өзү айып төлөөчү жайга алып барышы мүмкүн.
Кутмандуу күн, участкалык милиция кызматкеринин ыйгарым укуктары ИИМдин ар бир кызматкери сыяктуу эле “Кыргыз Республикасынын ички иштер органдары жөнүндө” мыйзам менен жөнгө салынат. Участкалык милиция кызматкеринин ИИМдин башка кызматкерлеринен айырмасы – анын ыйгарым укуктары ал жооптуу болгон конкреттүү аймакка ыйгарылат. Жол эрежесин бузуу жана жол кырсыктары боюнча бул маселелер менен алектенген Ички иштер министрлигинин атайын ыйгарым укуктуу органы – МАИ кызматы бар. Тактап айтканда, жол эрежесин бузса, участкалык милиция кызматкери МАИ кызматкерлерин чакырышы керек болчу, бул кылган. Райондук милиция кызматкеринин аракетин мыйзамсыз деп эсептесеңиз, бул боюнча арыз менен жергиликтүү прокуратурага кайрылыңыз.