13-берене. Кылмыш-жаза сот өндүрүшүндө адамдын жана жарандын укуктарын жана эркиндиктерин коргоо принциби

1. Ар бир адамга кылмыш-жаза сот өндүрүшүнүн бардык баскычында анын укуктарын жана эркиндиктерин соттук коргоого кепилдик берилет.

2. Сот, прокурор, тергөөчү жана алгачкы текшерүү органы кылмыш-жаза процессине катышкан жарандардын укуктарын жана эркиндиктерин коргоону камсыз кылууга, аларды жүзөгө ашыруу үчүн шарттарды түзүүгө, процесстин катышуучуларынын мыйзамдуу талаптарын канааттандырууга өз убагында чараларды көрүүгө милдеттүү.

3. Эч ким өзүнө, өзүнүн жубайына жана (же) чөйрөсү ушул Кодексте аныкталган жакын туугандарына каршы күбөлүк кылууга милдеттүү эмес.

4. Кылмыш-жаза иши боюнча сот ишин жүргүзүүдө жарандын укуктарын жана эркиндиктерин бузуунун натыйжасында ага келтирилген залалдын орду мыйзамда белгиленген негиздер боюнча жана тартипте толтурулууга тийиш.

5. Жабырлануучуга, күбөгө же ишке катышкан башка жактарга, ошондой эле алардын жакын туугандарына, жубайына зомбулук колдонуу, мүлкүн жок кылуу же залалга учуратуу коркунучу келтирилгени же башка коркунучтуу, мыйзамга каршы аракеттерге дуушар кылынганы тууралуу жетиштүү маалыматтар болгондо, сот, прокурор, тергөөчү, алгачкы текшерүү органы өз кызмат укуктарынын чегинде андай адамдардын өмүрүн, ден соолугун, ар-намысын, кадыр-баркын жана мүлкүн коргоого мыйзамда каралган чараларды көрүүгө милдеттүү.

6. Айыпталуучунун күнөөсүздүгүн көрсөткөн фактылар табылган учурда, сот аны актоого милдеттүү.

7. Прокурор шектүүнүн, айыпталуучунун күнөөсүздүгүн көрсөткөн фактылар табылган учурда, ал адамды кылмыш куугунтуктоосун кыскартуу үчүн чараларды көрүүгө, ал эми айыпталуучуга карата – сотто айыптоону колдоодон баш тартууга милдеттүү.

8. Тергөөчү шектүүнүн, айыпталуучунун күнөөсүздүгүн көрсөткөн фактылар табылган учурда, ал жакка карата кылмыш-жаза куугунтуктоосун кыскартууга милдеттүү.

9. Эч ким өзүнүн кылмыш жасаганын жеке моюнга алуусунун негизинде гана соттолууга тийиш эмес.

10. Эч ким кандайдыр бир жарандык-укуктук милдеттенмени аткара албаганы үчүн эркиндигинен ажыратылышы мүмкүн эмес.