"Кыргыз Республикасынын жарандыгы жөнүндө" Мыйзам

(Кыргы Республикасынын 2011-жылдын 13-июлундагы № 94, 2012-жылдын 10-февралындагы № 6, 2012-жылдын 17-мартындагы № 2, 2016-жылдын 2-августундагы № 162, 2023-жылдын 16-февралындагы № 32, 2023-жылдын 22-февралындагы № 36, 2025-жылдын 18-мартындагы № 59 Мыйзамдары менен редакцияланган)

бөлүм 1

Жалпы жоболор

1-берене. Ушул Мыйзамдын жөнгө салуу предмети

Бул Мыйзам Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуунун жана токтотуунун негиздерин, шарттарын жана тартибин белгилейт, ошондой эле Кыргыз Республикасынын жарандыгына байланыштуу башка маселелерди жөнгө салат.

2-берене. Кыргыз Республикасындагы жарандык жөнүндө мыйзамдар

Кыргыз Республикасындагы жарандык Кыргыз Республикасынын Конституциясы, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучусу болгон эл аралык келишимдер, ушул Мыйзам жана аларга ылайык кабыл алынган Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары менен жөнгө салынат.

(КР 13-жылдын 2011-июлундагы No 94 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

3-статья. Негизги түшүнүктөр

Ушул Мыйзамда төмөнкү негизги түшүнүктөр колдонулат:

Кыргыз Республикасынын жарандыгы – бул адам менен Кыргыз Республикасынын ортосундагы туруктуу укуктук мамиле, ал алардын өз ара укуктары менен милдеттеринин жыйындысында көрүнөт;

башка жарандык - Кыргыз Республикасынын жаранынын чет мамлекеттин же бир нече чет мамлекеттердин жарандыгынын болушу;

(абзац Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

чет өлкөлүк жаран - Кыргыз Республикасынын жараны эмес жана өзүнүн чет мамлекеттин жарандыгына таандык экендигинин далилдери бар адам;

жарандыгы жок адам - Кыргыз Республикасынын жараны эмес жана анын мыйзамдарына ылайык чет мамлекеттин жарандыгына ээ эмес адам;

жашап турууга уруксат - чет өлкөлүк жарандарга же жарандыгы жок адамдарга Кыргыз Республикасында туруктуу же убактылуу жашоого укук берүүчү документ;

арыз ээси - Кыргыз Республикасынын юридикалык жактан жөндөмдүү, бойго жеткен жараны, чет өлкөлүк жаран же жарандыгы жок адам;

Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуунун же токтотуунун жалпы тартиби - ушул Мыйзамда каралган жалпы шарттар колдонулган адамдарга карата Кыргыз Республикасынын Президентинин жарандык маселелерин кароо жана алар боюнча чечимдерди кабыл алуу тартиби;

ыйгарым укуктуу органдар - жарандык маселелерин чечүүгө катышкан Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдары;

Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуунун же токтотуунун жөнөкөйлөштүрүлгөн тартиби - ушул Мыйзамда жана мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучу болгон эл аралык келишимдерде каралган жеңилдик шарттарга укуктуу адамдарга карата Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан жарандык маселелерин кароо жана алар боюнча чечимдерди кабыл алуу тартиби;

бала - 18 жашка толо элек адам;

Жарандыгы жок адамдын күбөлүгү – бул анын туруктуу жашаган мамлекетинде берилген, инсандыгын күбөлөндүргөн жана жарандыгы жок адамдын статусун тастыктаган документ.

(Кыргы Республикасынын 2011-жылдын 13-июлундагы № 94, 2012-жылдын 10-февралындагы № 6, 2023-жылдын 22-февралындагы № 36, 2025-жылдын 18-мартындагы № 59 Мыйзамдары менен редакцияланган)

4-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгынын принциптери

1. Кыргыз Республикасындагы ар бир адам жарандыкка укуктуу.

2. Кыргыз Республикасынын бир дагы жараны жарандыгынан же жарандыгын өзгөртүү укугунан ажыратылышы мүмкүн эмес.

3. Кыргыз Республикасы өзүнүн жарандарын өз аймагынан тышкары жерлерде коргоого жана колдоого кепилдик берет.

4. Кыргыз Республикасынын жарандары, Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуунун негиздерине жана тартибине карабастан, Кыргыз Республикасынын Конституциясына ылайык бирдей укуктарга, эркиндиктерге жана милдеттерге ээ.

5-берене. Кыргыз Республикасынын жарандары

Кыргыз Республикасынын жарандары болуп төмөнкүлөр саналат:

1) ушул Мыйзам күчүнө кирген күнү Кыргыз Республикасынын жарандыгы бар адамдар;

2) ушул Мыйзамга ылайык Кыргыз Республикасынын жарандыгын алган адамдар;

3) Кыргыз ССРинде төрөлгөн жана Кыргыз ССРинин же Кыргыз Республикасынын аймагында 1974-жылдагы паспорт менен документтештирилген, туулган учурдан тартып Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу жашаган жана башка мамлекеттин жарандыгына кабыл алуу жөнүндө арыз бербеген адамдар.

(КР 18-жылдын 2025-мартындагы № 59 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

6-статья. Башка жарандык

1. Ушул Мыйзамда жана Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган эл аралык келишимдерде каралган учурлардан тышкары, башка жарандыгы бар Кыргыз Республикасынын жараны Кыргыз Республикасы тарабынан Кыргыз Республикасынын жараны катары гана каралат. мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирди.

2. Ушул Мыйзамдын 23-беренесинде белгиленген негиздерден тышкары, Кыргыз Республикасынын жаранынын башка жарандыкты алышы Кыргыз Республикасынын жарандыгын жоготууга алып келбейт.

(КРнын 2011-жылдын 13-июлундагы № 94, 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамдары менен редакцияланган)

7-берене. Мамлекет тарабынан Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жерлердеги Кыргыз Республикасынын жарандарынын укуктарын, эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо

1. Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жүргөн Кыргыз Республикасынын жарандарынын укуктарын, эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү жана консулдук мекемелери аркылуу камсыз кылынат.

2. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдары, дипломатиялык өкүлчүлүктөрү жана консулдук мекемелери, алардын кызмат адамдары Кыргыз Республикасынын жарандарынын кабыл алуучу мамлекеттин мыйзамдарында, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучу болгон эл аралык келишимдерде каралган укуктарды жана эркиндиктерди толук пайдалануу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу боюнча чараларды көрүүгө жана мыйзамда белгиленген тартипте өздөрүнүн мыйзам менен корголгон кызыкчылыктарын коргоого, зарыл болгон учурда Кыргыз Республикасынын жарандарынын бузулган укуктарын калыбына келтирүү боюнча чараларды көрүүгө милдеттүү.

3. Кабыл алуучу мамлекетте Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүгү же консулдук мекемеси жок болгон учурда, Кыргыз Республикасы катышуучусу болгон, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерге ылайык Кыргыз Республикасынын жарандарынын укуктарын, эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо башка мамлекеттердин тиешелүү органдары тарабынан жүзөгө ашырылышы мүмкүн.

(КР 13-жылдын 2011-июлундагы No 94 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

8-берене. Никеге туруу жана ажырашуу учурунда Кыргыз Республикасынын жарандыгы

1. Кыргыз Республикасынын жаранынын чет өлкөлүк жаран же жарандыгы жок адам менен никеге турушу, ошондой эле мындай никени бузуу алардын жарандыгын өзгөртпөйт.

2. Жубайлардын биринин жарандыгынын өзгөрүшү экинчи жубайынын жарандыгынын өзгөрүшүнө алып келбейт.

3. Никенин бузулушу бул никеде төрөлгөн же жубайлар тарабынан асырап алынган балдардын жарандыгынын өзгөрүшүнө алып келбейт.

9-статья. Кыргыз Республикасынын жарандыгын ырастоочу документтер

Кыргыз Республикасынын жарандыгын күбөлөндүрүүчү документтер болуп Кыргыз Республикасынын жаранынын бардык түрлөрүнүн улуттук паспорттору жана жарандыгы жөнүндө маалыматтарды камтыган Кыргыз Республикасынын жаранынын инсандыгын күбөлөндүрүүчү башка документтер саналат.

(КР 22-жылдын 2023-февралындагы No 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

10-берене. Кыргыз Республикасынын жаранын республикадан чыгарып жиберүүгө жана экстрадициялоого жол берилбестик

Кыргыз Республикасынын жараны республикадан чыгарылып салынышы же башка мамлекетке өткөрүлүп берилиши мүмкүн эмес.

(КРнын 2011-жылдын 13-июлундагы № 94, 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамдары менен редакцияланган)

бөлүм 2

Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуу

11-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуунун негиздери

Кыргыз Республикасынын жарандыгы төмөнкү учурларда алынат:

1) төрөлгөндөн кийин;

2) Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуунун натыйжасында;

3) жарандыгын калыбына келтирүүнүн натыйжасында;

4) мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучу болгон эл аралык келишимдерде каралган негиздер боюнча же тартипте.

(КР 13-жылдын 2011-июлундагы No 94 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

12-статья. Туулган боюнча Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуу

1. Ата-энеси же жалгыз бой ата-энеси туулган учурда Кыргыз Республикасынын жараны болгон бала, туулган жерине жана чек ара мамлекеттин жарандыгынан тышкары, чет мамлекеттин жарандыгына ээ болгон-болбогонуна карабастан, Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналат.

2. Ата-энесинин бири туулган учурда Кыргыз Республикасынын жараны, ал эми экинчиси чет элдик жаран болгон бала, туулган учурда чет элдик жаранга карата Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгуу жөнүндө биргелешкен жазуу жүзүндөгү арыз берген учурларды кошпогондо, Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналат.

3. Ата-энесинин бири туулган учурда Кыргыз Республикасынын жараны болгон, ал эми экинчиси жарандыгы жок адам болгон же туулган учурда белгисиз болгон бала туулган жерине карабастан Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналат.

4. Ата-энеси же жалгыз бой ата-энеси жарандыгы жок адамдар болуп саналган Кыргыз Республикасынын аймагында төрөлгөн бала Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналат.

5. Ата-энеси же жалгыз ата-энеси чет өлкөлүк жарандар - этникалык кыргыздар болгон, Кыргыз Республикасынын аймагында төрөлгөн бала Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналат.

6. Кыргыз Республикасынын аймагында турган, ата-энеси экөө тең белгисиз болгон бала Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналат.

Эскертүү: Ушул берененин жоболору жашы жеткен жана чет өлкөлүк жарандар болуп саналган адамдарга колдонулбайт.

(Кыргы Республикасынын 2023-жылдын 22-февралындагы № 36, 2025-жылдын 18-мартындагы № 59 Мыйзамдары менен редакцияланган)

13-статья. Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуунун шарттары жалпы тартипте

1. 18 жашка толгон чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу жөнүндө жалпы тартипте кайрылууга укуктуу, эгерде алар:

1) арыз берген учурда акыркы беш жыл ичинде Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу жана үзгүлтүксүз жашаган. Эгерде адам Кыргыз Республикасынан бир жылдын ичинде үч айдан ашпаган мөөнөткө чыгып кетсе, жашаган мезгили үзгүлтүксүз деп эсептелет;

2) баарлашуу үчүн жетиштүү деңгээлде мамлекеттик же расмий тилди билүүгө; мамлекеттик же расмий тилди билүү деңгээлин аныктоонун тартиби жарандык маселелерин кароонун тартиби жөнүндө жобо менен белгиленет;

3) Кыргыз Республикасынын Конституциясын жана мыйзамдарын сактоого милдеттенет;

4) тиричилик булагына ээ болуу.

5) Кыргыз Республикасында жана өзү жараны болгон чет мамлекетте соттуулугу жок.

2. Ушул статьянын 1-бөлүгүнүн 1-пунктунда белгиленген чет өлкөлүк жарандардын жана жарандыгы жок адамдардын Кыргыз Республикасынын аймагында болуу мөөнөтү төмөндөгүдөй негиздердин жок дегенде бири болгондо үч жылга чейин кыскартылат:

1) (КР 17-жылдын 2012-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

2) илим, техника, маданият, спорт жаатында жогорку жетишкендиктердин, ошондой эле Кыргыз Республикасында суроо-талапка ээ болгон кесиптин же квалификациянын болушу;

3) Кыргыз Республикасынын экономикасынын артыкчылыктуу тармактарына инвестиция салуу. Инвестициялоонун тартиби жана көлөмү Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет;

4) алар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык качкын же жарандыгы жок адам деп таанылганда;

5) Кыргыз Республикасынын жараны менен никеге турган чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар

(КРнын 2012-жылдын 17-мартындагы № 23, 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамдары менен редакцияланган)

14-статья. Кыргыз Республикасынын жарандыгына жөнөкөйлөштүрүлгөн тартипте кабыл алуу

1. 18 жашка толгон чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар жөнөкөйлөштүрүлгөн тартипте Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуу жөнүндө арыз берүүгө укуктуу. Эгерде мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде башкача каралбаса, алардын 1-статьянын 1-бөлүгүнүн 13-пунктунда белгиленген Кыргыз Республикасынын аймагында болуу мөөнөтү бир жылга чейин кыскартылат. Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган, эгерде алар:

1) Кыргыз Республикасынын жарандыгын алган жана Кыргыз Республикасынын аймагында жашаган ата-энесинин кеминде биринин болушу;

2) Кыргыз ССРинде, Кыргыз Республикасында туулган жана/же мурдагы СССРдин жарандыгы болгон;

3) Кыргыз Республикасынын жарандыгына калыбына келтирилсе.

2. Чет мамлекеттин жарандыгына ээ болгон этникалык кыргыздар же жарандыгы жок адамдар Кыргыз Республикасынын аймагында жашаган мөөнөтсүз жана ушул берененин 13-беренесинде жана 1-бөлүгүндө каралган шарттарды аткарбастан, мыйзамда белгиленген мөөнөттө Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алынат. Алар башка мамлекеттин жарандыгынан баш тарткандыгын көрсөткөн Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу жөнүндө жазуу жүзүндөгү арызынын негизинде башка мамлекеттин жарандыгынан алдын ала баш тартпастан Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алынат.

3. Кыргыз Республикасынын жарандыгы ушул Мыйзамдын 1-беренесинин 13-бөлүгүндө каралган шарттарды сактабастан жөнөкөйлөтүлгөн тартипте кабыл алынат:

1) ата-энесинин бири Кыргыз Республикасынын жарандыгын алган балага - ушул ата-эненин арызы жана экинчи ата-эненин жазуу жүзүндөгү макулдугу боюнча баланын Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуусу үчүн. Эгерде бала Кыргыз Республикасынын аймагында жашаса, мындай макулдук талап кылынбайт;

2) жалгыз ата-энеси Кыргыз Республикасынын жарандыгы бар бала - ушул ата-эненин арызы боюнча;

3) камкордук же көзөмөлчүлүк белгиленген бала же аракетке жөндөмсүз адам - Кыргыз Республикасынын жараны болгон камкорчунун же көзөмөлчүнүн арызы боюнча;

4) ата-энесинин экөө тең же жалгыз ата-энеси чет өлкөлүк жаран болгон этникалык кыргыздын баласы - ата-энесинин биринин арызы боюнча жана экинчи ата-энесинин жазуу жүзүндөгү макулдугу менен.

4. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн адамдар үчүн 13-берененин 1-бөлүгүнүн 3 жана 4-пункттарында каралган талаптар колдонулат.

5. Чет мамлекеттин жарандыгына ээ болгон Кыргыз Республикасынын мурдагы жарандары, Кыргыз Республикасынын жарандыгын калыбына келтиргенден кийин, жөнөкөйлөштүрүлгөн тартипте Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу жөнүндө арыз берүүгө укуктуу. Эгерде Кыргыз Республикасы катышуучусу болгон жана мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде башкача каралбаса, ушул Мыйзамдын 13-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунда белгиленген алардын Кыргыз Республикасынын аймагында жашоо мөөнөтү бир жылга чейин кыскартылат.

Чет мамлекеттин жарандыгы жок жана жарандыгы жок адам катары таанылган Кыргыз Республикасынын мурдагы жарандары Кыргыз Республикасынын жарандыгын калыбына келтиргенден кийин, Кыргыз Республикасынын аймагында жашаган мөөнөтү жөнүндө шарттарды койбостон жана ушул берененин 13-беренесинде жана 1-бөлүгүндө каралган шарттарды сактабастан, мыйзамда белгиленген мөөнөттө кабыл алынат.

6. Арыз ээсинин инсандыгына, ишмердүүлүгүнө, спортко кошкон салымына, Кыргыз Республикасынын өнүгүшүнө экономикалык жана маданий салымына байланыштуу негиздер жана жагдайлар боюнча жөнөкөйлөштүрүлгөн тартипте Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алынган чет өлкөлүк жарандардын жана жарандыгы жок адамдардын тизмеси Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан аныкталат. Алар Кыргыз Республикасынын аймагында жашаган мезгили жөнүндө шарттарды көрсөтүү талабысыз жана ушул берененин 13-беренесинде жана 1-бөлүгүндө каралган шарттарды аткарбастан, мыйзамда белгиленген мөөнөттө, алардын Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу жөнүндө жазуу жүзүндөгү арызынын негизинде Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алынат.

(Кыргы Республикасынын 2011-жылдын 13-июлундагы № 94, 2012-жылдын 17-мартындагы № 23, 2023-жылдын 22-февралындагы № 36, 2025-жылдын 18-мартындагы № 59 Мыйзамдары менен редакцияланган)

15-статья. Кыргыз Республикасынын жарандыгын калыбына келтирүү

Мурда Кыргыз Республикасынын жарандыгында болгон, Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу жана мыйзамдуу жашаган адам жеке арызы боюнча ушул Мыйзамдын 14-статьясында каралган тартипте Кыргыз Республикасынын жарандыгына калыбына келтирилиши мүмкүн. .

16-статья. Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуудан баш тартуунун негиздери

Төмөнкү адамдар Кыргыз Республикасынын жарандыгынан ажыратылат:

1) конституциялык түзүлүштүн негиздерин күч менен өзгөртүүгө үгүттөө, Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздугуна коркунуч келтирген иш-аракеттерди жүргүзүү;

2) атайылап жалган документтерди берген же атайылап жалган маалымат берген;

3) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык беш жылга убактылуу тыюу салуу же Кыргыз Республикасына кирүүгө биротоло тыюу салуу менен Кыргыз Республикасынын чегинен чыгарылгандар;

4) аскердик, ошондой эле чет мамлекеттин укук коргоо органдарында жана коопсуздук органдарында кызмат өтөгөндөр;

5) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык же чет мамлекеттин мыйзамдарына ылайык кылмыш жоопкерчилигине тартылып жаткандар, качкын деп таанылган жана чет мамлекеттин мыйзамдарына ылайык куугунтукталган адамдарды кошпогондо, Кыргыз Республикасынын укук коргоо органдары же соттору тарабынан акыркы чечим кабыл алынганга чейин;

6) жарандык иштер боюнча жоопкер катары чыгуу - Кыргыз Республикасынын соттору тарабынан акыркы чечим кабыл алынганга чейин;

7) соттолгондор жана эркиндигинен ажыратуу жазасын өтөп жаткандар - жаза мөөнөтү аяктаганга чейин;

8) Кыргыз Республикасында оор жана өзгөчө оор деп квалификацияланган кылмыштарды жасагандыгы үчүн эркиндигинен ажыратууга соттолгондор.

17-берене. Бала асырап алынганда, ага камкордук же көзөмөлдүк белгиленгенде анын Кыргыз Республикасынын жарандыгын алышы

1. Чет өлкөлүк жаран же жарандыгы жок адам болгон, Кыргыз Республикасынын жараны тарабынан асырап алынган же Кыргыз Республикасынын жарандарынын камкордугу же көзөмөлчүлүгү белгиленген бала Кыргыз Республикасынын жараны болуп калат.

2. Чет өлкөлүк жаран, асырап алынган же камкордукка же көзөмөлдүккө алынган бала, бири Кыргыз Республикасынын жараны, экинчиси жарандыгы жок адам болгон адамдар тарабынан белгиленсе, ал Кыргыз Республикасынын жараны болуп калат.

3. Чет өлкөлүк жаран болуп саналган, жубайлар тарабынан асырап алынган же бири Кыргыз Республикасынын жараны, экинчиси чет өлкөлүк жаран болгон адамдар тарабынан камкордук же көзөмөлчүлүк белгиленген бала асырап алуучулардын, камкорчулардын же көзөмөлчүлөрдүн жазуу жүзүндөгү макулдугу менен Кыргыз Республикасынын жараны болуп калат.

4. Жарандыгы жок адам болгон, жубайлар тарабынан асырап алынган же камкордукка же көзөмөлгө алынган бала, алардын бири Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналган адам тарабынан белгиленсе, ал Кыргыз Республикасынын жараны болуп калат.

18-берене. Бала асырап алынган учурда анын Кыргыз Республикасынын жарандыгын сактап калышы

Кыргыз Республикасынын жараны болгон, чет өлкөлүк жарандар же жарандыгы жок адамдар тарабынан, же жубайлар тарабынан асырап алынган бала, алардын бири Кыргыз Республикасынын жараны, экинчиси чет өлкөлүк жаран же жарандыгы жок адам болуп саналат, Кыргыз Республикасынын жарандыгын сактап калат.

19-берене. Камкордукка алынган же көзөмөлдүккө алынган баланын Кыргыз Республикасынын жарандыгын сактап калышы

Эгерде Кыргыз Республикасынын аймагында жашаган баланын ата-энеси же ата-энелеринин бири Кыргыз Республикасынын жарандыгынан баш тартса же аны жоготсо жана Кыргыз Республикасынын жарандарынын камкордугу же көзөмөлчүлүгү белгиленген баланы тарбиялоого катышпаса, бала Кыргыз Республикасынын жарандыгын сактап калат.

(Кыргыстан Республикасынын 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамы менен редакцияланган)

20-берене. Ата-энесинин бири Кыргыз Республикасынын жарандыгын алган учурда баланын Кыргыз Республикасынын жарандыгын алышы

1. Эгерде ата-энесинин бири Кыргыз Республикасынын жараны болуп калса, ал эми экинчиси чет өлкөлүк жаран болуп кала берсе, бала Кыргыз Республикасынын жарандыгын алган ата-энесинин арызы боюнча, эгерде бала Кыргыз Республикасынын аймагында жашаса, Кыргыз Республикасынын жарандыгын ала алат.

2. Эгерде ата-энесинин бири Кыргыз Республикасынын жараны болуп калса, экинчиси жарандыгы жок адам болуп калса, Кыргыз Республикасынын аймагында жашаган бала Кыргыз Республикасынын жараны болуп калат.

3. Эгерде ата-энесинин бири Кыргыз Республикасынын жараны болуп калса, ал эми экинчиси жарандыгы жок адам болуп калса, Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жашаган бала Кыргыз Республикасынын жарандыгын алган ата-энесинин арызы боюнча Кыргыз Республикасынын жарандыгын ала алат.

(КР 22-жылдын 2023-февралындагы No 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

21-берене. Балдардын жарандыгын өзгөртүүдө алардын макулдугунун зарылдыгы

Ата-энесинин жарандыгы өзгөргөн учурда, ошондой эле асырап алуу учурунда 14 жаштан 18 жашка чейинки балдардын жарандыгын өзгөртүүгө балдардын нотариалдык жактан күбөлөндүрүлгөн макулдугу менен гана жол берилет.

22-статья. Кыргыз Республикасынын жаранынын башка мамлекеттин жарандыгын таануу

1. Кыргыз Республикасынын жараны Кыргыз Республикасынын жараны болгон учурда башка чет мамлекеттин жарандыгын кабыл ала алат.

2. Кыргыз Республикасында башка жарандыгы таанылбайт:

1) Кыргыз Республикасы менен чектеш мамлекеттердин жарандары үчүн;

2) ушул Мыйзамдын 16-статьясында көрсөтүлгөн адамдар үчүн.

3. Кыргыз Республикасынын жараны, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген кош жарандык жөнүндө эл аралык келишими бар чет мамлекеттин жарандыгын алган учурда, кош жарандыгы бар жаран деп таанылат.

4. Башка жарандыгы бар Кыргыз Республикасынын жараны Кыргыз Республикасынын Президенти, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты, Кыргыз Республикасынын судьясы, укук коргоо органдарынын кызматкери, Кыргыз Республикасынын коргонуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын кызматкери боло албайт, ошондой эле мамлекеттик органдарда жетекчилик кызматтарды ээлей албайт.

5. Кош жарандыкты жоготуу, калыбына келтирүү жана андан баш тартуу Кыргыз Республикасы катышуучу болгон, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген кош жарандык жөнүндөгү эл аралык келишимдерде же улуттук мыйзамдарда белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

6. Башка жарандыгы бар Кыргыз Республикасынын жараны бул тууралуу Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан аныкталган тартипте билдирүүгө милдеттүү.

(Кыргыстан Республикасынын 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамы менен редакцияланган)

бөлүм 3

Кыргыз Республикасынын жарандыгынын токтотулушу

23-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгын токтотуунун негиздери

Кыргыз Республикасынын жарандыгы төмөнкүлөргө байланыштуу токтотулат:

1) Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыкканда;

2) Кыргыз Республикасынын жарандыгын жоготкондо;

3) ушул Мыйзамда каралган башка негиздер боюнча Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган эл аралык келишимдер мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген.

(КР 13-жылдын 2011-июлундагы No 94 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

24-статья. Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгуу

1. Эгерде адамдын башка жарандыгы болсо же ал адамдын башка мамлекеттин жарандыгын алуу кепилдиги болсо, адамдын Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгышы, ушул Мыйзамдын 26-беренесинде каралган учурларды кошпогондо, ал адамдын жалпы тартипте ыктыярдуу түрдө эрк билдирүүсүнүн негизинде жүзөгө ашырылат.

2. (КРнын 2025-жылдын 18-мартындагы № 59 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

3. Ата-энесинин бири Кыргыз Республикасынын жарандыгына ээ, ал эми экинчиси чет элдик жаран болгон же жалгыз ата-энеси чет элдик жаран болгон баланын Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгышы эки ата-эненин тең же жалгыз ата-эненин арызы боюнча жүргүзүлөт.

25-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгуудан баш тартуунун негиздери

Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгууга төмөнкүлөргө жол берилбейт:

1) эгерде Кыргыз Республикасынын жаранынын мамлекет алдында аткарылбаган милдеттенмелери же Кыргыз Республикасынын аймагында юридикалык же жеке жактардын кызыкчылыктарына таасир этүүчү мүлктүк милдеттенмелери болсо;

2) эгерде Кыргыз Республикасынын жараны кылмыш иши боюнча айыпталуучу катары Кыргыз Республикасынын укук коргоо органдарына тартылса же ага карата мыйзамдуу күчүнө кирген жана аткарылууга тийиш болгон соттун айыптоо өкүмү болсо;

3) Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздугунун кызыкчылыктарына карама-каршы келген учурда.

(КР 18-жылдын 2025-мартындагы № 59 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

26-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгын жоготуу Кыргыз Республикасынын жарандыгы төмөнкү учурларда жоголот:

1. Эгерде Кыргыз Республикасынын жарандыгы атайылап жалган маалыматтарды же жасалма документтерди берүүнүн натыйжасында алынган болсо, Кыргыз Республикасынын жарандыгы жоголот.

2. Кыргыз Республикасынын жарандыгы төмөнкүдөй негиздер боюнча жоголот:

1) эгерде Кыргыз Республикасы менен чектеш мамлекеттердин (Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан жана Кытай Эл Республикасы) жарандыгы алынган болсо;

2) чет мамлекеттин компетенттүү органынан ошол мамлекеттин жарандыгын алуу жөнүндө маалымат алган учурда, эгерде анын Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгуу жөнүндө нотариалдык күбөлөндүрүлгөн арызы болсо;

21) эгерде туулгандан тартып Кыргыз Республикасынын жараны болбогон, Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуунун натыйжасында Кыргыз Республикасынын жарандыгын алган Кыргыз Республикасынын жараны Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздугуна коркунуч келтирген иш-аракеттерди жасаса же аскердик кызматта болсо, чет мамлекеттин укук коргоо органдарында же атайын кызматтарында кызмат өтөп жатса;

3) Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган эл аралык келишимдерге ылайык каралган башка негиздер боюнча.

3. Кыргыз Республикасынын жарандыгын жоготуу жөнүндө чечимди Кыргыз Республикасынын Президенти кабыл алат.

4. Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгуунун тартиби жана Жарандык маселелери боюнча комиссиянын иши Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан аныкталат.

(КРнын 2023-жылдын 22-февралындагы № 36, 2025-жылдын 18-мартындагы № 59 Мыйзамдары менен редакцияланган)

бөлүм 4

Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча ыйгарым укуктуу органдары жана кызмат адамдары

27-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча ыйгарым укуктуу органдар жана кызмат адамдары

1. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча ыйгарым укуктуу органдар жана кызмат адамдары төмөнкүлөр болуп саналат:

Кыргыз Республикасынын Президенти;

калкты каттоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы;

тышкы саясат чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы;

Кыргыз Республикасынын чет өлкөлөрдөгү дипломатиялык өкүлчүлүктөрү жана консулдук мекемелери.

2. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелерин караган органдардын ыйгарым укуктары ушул Мыйзам менен аныкталат.

(КРнын 2011-жылдын 13-июлундагы № 94, 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамдары менен редакцияланган)

28-берене. Кыргыз Республикасынын Президентинин ыйгарым укуктары

1. Кыргыз Республикасынын Президенти ушул Мыйзамга ылайык төмөнкү маселелер боюнча чечимдерди кабыл алат:

1) чет өлкөлүк жарандарды жана жарандыгы жок адамдарды Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу;

2) Кыргыз Республикасынын жарандыгын калыбына келтирүү;

3) Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгуу.

2. Кыргыз Республикасынын жарандыгынын маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын Президенти жарлыктарды чыгарат.

3. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелерин кароонун тартиби жөнүндө жобо Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан бекитилет.

(КР 22-жылдын 2023-февралындагы No 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

29-берене. Калкты каттоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын ыйгарым укуктары

Калкты каттоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы:

1) Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын аймагында жашаган адамдардын арыздарын кабыл алат, мындай арыздарды колдоо үчүн берилген фактыларды жана документтерди текшерет;

2) Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу жана жарандыгынан чыгуу жөнүндө арыздар боюнча материалдарды Кыргыз Республикасынын Президентинин кароосуна киргизет;

3) Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу жашаган адамдардын Кыргыз Республикасынын жарандыгына таандыктыгын аныктайт;

4) Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу жашаган адамдар үчүн жарандык маселелери боюнча материалдарды даярдайт;

5) Кыргыз Республикасынын аймагында жашаган адамдардан жарандыгын жоготуу маселелери боюнча материалдарды кабыл алат жана аларды Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Жарандык маселелери боюнча комиссиянын кароосуна жөнөтөт;

6) ушул Мыйзамдын 24-беренесинин 1 жана 3-бөлүктөрүндө каралган учурларда жарандыктан чыгуу үчүн материалдарды даярдайт;

7) Кыргыз Республикасынын жарандыгын калыбына келтирүү маселелери боюнча материалдарды кабыл алат;

8) Кыргыз Республикасынын жарандыгын өзгөртүү жөнүндө чечим кабыл алынган адамдардын эсебин жүргүзөт;

9) Кыргыз Республикасынын аймагында жашаган адамдарга карата Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын Президентинин чечимдерин аткарат.

(КР 22-жылдын 2023-февралындагы No 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

30-берене. Кыргыз Республикасынын тышкы саясий иш-аракеттер чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын, Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрүнүн жана консулдук мекемелеринин ыйгарым укуктары

1. Кыргыз Республикасынын тышкы саясий иш-аракеттер чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы, Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү жана консулдук мекемелери:

1) Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары туруктуу жашаган адамдардын арыздарын кабыл алат жана зарыл документтер менен бирге аларды Кыргыз Республикасынын Президентине кароо үчүн жөнөтөт;

2) Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жерлерде туруктуу жашаган адамдардын жарандыгын аныктайт;

3) чет өлкөдө жашаган адамдардан жарандыгын жоготуу маселелери боюнча материалдарды кабыл алат жана аларды Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Жарандык маселелери боюнча комиссиянын кароосуна жөнөтөт;

4) ушул Мыйзамдын 24-беренесинин 2-бөлүгүндө каралган учурларда жарандыктан чыгууну расмий түрдө тариздейт;

5) чет өлкөдө туруктуу жашаган Кыргыз Республикасынын жарандарынын консулдук эсебин жүргүзөт;

6) Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын Президентинин Кыргыз Республикасынан тышкары жашаган адамдарга карата кабыл алган чечимдерин аткарат;

7) Кыргыз Республикасынын жарандыгын өзгөртүү жөнүндө чечим кабыл алынган адамдардын эсебин жүргүзөт.

2. Белгилүү бир өлкөдө Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүгү же консулдук мекемеси жок болгон учурда, бул органдардын функцияларын башка мамлекеттердин дипломатиялык өкүлчүлүктөрү жана консулдук мекемелери Кыргыз Республикасы катышуучу болгон, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдердин негизинде аткарышат.

(КРнын 2011-жылдын 13-июлундагы № 94, 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамдары менен редакцияланган)

бөлүм 5

Кыргыз Республикасынын жарандыгы жөнүндө иштер боюнча өндүрүш

31-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча арыздарды берүү тартиби

1. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча арыздар Кыргыз Республикасынын Президентине даректелет жана калкты каттоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына берилет.

2. Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары туруктуу жашаган адамдар арыздарын Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрүнө же консулдук мекемелерине беришет.

3. Арыз арыз ээси тарабынан жекече берилет.

4. Эгерде арыз ээси өзгөчө жагдайлардан улам жана документтер менен тастыкталган арызды жеке өзү бере албаса, арыз жана талап кылынган документтер башка адам аркылуу кароого берилиши же почта аркылуу жөнөтүлүшү мүмкүн. Бул учурда, арызга кол койгон адамдын колунун аныктыгы жана арызга тиркелген документтин көчүрмөсүнүн түп нускасына шайкештиги нотариалдык жазуулар менен күбөлөндүрүлөт.

5. Баланын же аракетке жөндөмсүз адамдын жарандыгын өзгөртүү жөнүндө арызды алардын ата-энеси же башка мыйзамдуу өкүлдөрү берет.

6. Кыргыз Республикасынын жарандыгын жоготуу жөнүндө арыздар арыз ээсинин туруктуу жашаган жери боюнча калкты каттоо боюнча Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына берилет. Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү же консулдук мекемелери Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары туруктуу жашаган адамдардын Кыргыз Республикасынын жарандыгын токтотуу жөнүндө арыздарын кабыл алат жана карайт.

(КРнын 2023-жылдын 22-февралындагы № 36, 2025-жылдын 18-мартындагы № 59 Мыйзамдары менен редакцияланган)

32-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча документтерди кароонун тартиби

1. Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу, калыбына келтирүү же андан чыгуу жөнүндө арыздар арыз ээсинин жазуу жүзүндөгү өтүнүчү боюнча каралат. 18 жашка чейинки адамдардын арыздары алардын мыйзамдуу өкүлдөрүнүн нотариалдык күбөлөндүрүлгөн өтүнүчү боюнча, ал эми Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жерлерде Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүгү же консулдук мекемеси тарабынан каралат.

2. 14 жаштан 18 жашка чейинки балдар тарабынан Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу, жарандыгын калыбына келтирүү же жарандыгынан чыгуу жөнүндө арыздарды бергенде, алардын жазуу жүзүндөгү, нотариалдык жактан күбөлөндүрүлгөн макулдугун көрсөтүү зарыл; Кыргыз Республикасынан тышкары жерлерде алардын жазуу жүзүндөгү макулдугу Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүгүндө же консулдук мекемесинде күбөлөндүрүлөт.

3. Ата-энесинин бири Кыргыз Республикасынын жараны бойдон калган жашы жете элек бала үчүн Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгуу жөнүндө арыз бергенде, жашы жете элек баланын Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгуусуна акыркысынын жазуу жүзүндөгү макулдугу талап кылынат. Мындай арыздар нотариалдык түрдө күбөлөндүрүлүшү керек, же өлкөнүн сыртында Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүгү же консулдук мекемеси тарабынан күбөлөндүрүлүшү керек.

4. Эгерде арыз ээси денелик майыптыгынан улам өтүнүчкө кол коё албаса, анда өтүнүчкө башка адам анын өтүнүчү боюнча кол коюп, нотариус тарабынан күбөлөндүрүлүшү мүмкүн. Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жерлерде арыз ээсинин колу Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүгүнүн же консулдук мекемесинин кызмат адамы тарабынан күбөлөндүрүлөт.

5. Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу органдарына берилүүчү документтердин тизмеси Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан аныкталат.

6. Этникалык кыргыз болгон, чет мамлекеттин жарандыгына ээ болгон же жарандыгы жок адамдар ыктыярдуу түрдө Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу үчүн арыз бергенде фамилиясын, атын жана атасынын атын кыргыз тилиндеги айтылышына жараша өзгөртө алышат.

(Кыргыстан Республикасынын 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамы менен редакцияланган)

33-берене. Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу органдарына берилүүчү документтердин тизмеси

(КРнын 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

34-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча арыздарды кабыл алуу жана кароо тартиби

1. Калкты каттоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы жана Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү же консулдук мекемелери арыз ээси тарабынан жеке өзү берилген Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча бардык арыздарды кабыл алууга милдеттүү.

Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү же консулдук мекемелери арыз ээсинин жеке өзү берген Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу боюнча бардык арыздарды кабыл алууга милдеттүү.

2. Калкты каттоо чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы же жарандык маселелери боюнча арыздарды кароочу тиешелүү дипломатиялык өкүлчүлүк же консулдук мекеме улуттук коопсуздук жана ички иштер органдары менен макулдашуудан кийин алар боюнча жүйөлүү жана негиздүү корутунду чыгарат.

3. Калкты каттоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы, Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү же консулдук мекемелери жарандыкка кабыл алуу боюнча арыздар боюнча корутундуларын жана улуттук коопсуздук органдары жана ички иштер органдары менен макулдашылган башка зарыл материалдарды Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Жарандык комиссиясына жөнөтөт.

Улуттук коопсуздук органдары жана ички иштер органдары жарандык маселелери боюнча өздөрүнүн негизделген сунуштарын жалпы тартипте 90 күндүн ичинде жана жөнөкөйлөштүрүлгөн тартипте 30 күндүн ичинде беришет.

Эгерде улуттук коопсуздук органдарынан же ички иштер органдарынан терс жооп алынса, арыз арыз ээсине жооп жөнөтүү үчүн Кыргыз Республикасынын калкты каттоо жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын аймактык бөлүмүнө кайтарылат.

4. Калкты каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана дипломатиялык өкүлчүлүктөр же консулдук мекемелер тарабынан жарандык маселелери боюнча арыздарды кароонун жалпы мөөнөтү жалпы тартипте 120 күндөн жана жөнөкөйлөштүрүлгөн тартипте 60 күндөн ашпоого тийиш.

Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыгуу жөнүндө арыз боюнча корутундуда арыз ээсинин мамлекет алдындагы аткарылбаган милдеттенмелери же жарандардын же ишканалардын, мекемелердин жана уюмдардын, коомдук бирикмелердин олуттуу кызыкчылыктары менен байланышкан мүлктүк милдеттенмелери жөнүндө маалымат; анын айыпталуучу катары кылмыш жоопкерчилигине тартылганы же соттун мыйзамдуу күчүнө кирген өкүмү боюнча жазасын өтөп жатканы жөнүндө, же болбосо бул адамдын жарандыгынан чыгышы Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздугунун кызыкчылыктарына карама-каршы келери жөнүндө маалымат камтылууга тийиш.

35-берене. Консулдук кызмат көрсөтүүлөр үчүн мамлекеттик алымдарды жана чогултулган каражаттарды өндүрүү

1. Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуу, жарандыгын калыбына келтирүү же андан чыгуу жөнүндө арыздарды берген учурда Кыргыз Республикасынын аймагында мамлекеттик алым алынат, ал эми Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жерлерде консулдук кызмат көрсөтүүлөр үчүн каражаттар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте алынат.

2. Этникалык кыргыздар Кыргыз Республикасынын жарандыгын алгандан кийин мамлекеттик алымдарды жана консулдук кызматтарды көрсөтүү үчүн чогултулган каражаттарды төлөөдөн бошотулат.

(КР 22-жылдын 2023-февралындагы No 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

36-берене. Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Жарандык маселелери боюнча комиссия

1. Ушул Мыйзамда көрсөтүлгөн жарандык маселелерин алдын ала кароо үчүн Кыргыз Республикасынын Президенти туруктуу Жарандык маселелери боюнча комиссияны (мындан ары - Комиссия) түзөт. Комиссиянын курамы жана иштөө тартиби Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыгы менен бекитилген Жобо менен аныкталат.

2. Жарандык маселелери боюнча арыздарды кароодо Комиссия арыз ээсинин жүйөлөрүн, мамлекеттик органдардын тыянактарын жана ушул Мыйзамдын 33-беренесинде көрсөтүлгөн тиркелген документтерди ар тараптуу карап чыгат.

3. Комиссия ар бир өтүнүч боюнча сунуштарды кароо үчүн Кыргыз Республикасынын Президентине өзүнчө киргизет.

4. Комиссиянын чечими протокол менен таризделет, ага жыйынга катышкан Комиссиянын бардык мүчөлөрү кол коюшат.

5. Комиссия чечим кабыл алган күндөн тартып он төрт күндүн ичинде Кыргыз Республикасынын Президентинин Аппараты Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу же жарандыгынан чыгуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыгынын долбоорун даярдайт.

Кыргыз Республикасынын Президентинин жарандыкка кабыл алуу же андан чыгуу жөнүндөгү жарлыгы кол коюлган күндөн тартып үч күндүн ичинде Кыргыз Республикасынын Президентинин расмий веб-сайтында жарыяланат.

Кыргыз Республикасынын жарандыгынан баш тартылган же андан баш тартылган учурда, Кыргыз Республикасынын Президентинин Аппараты арыз ээсине баш тартуунун негиздерин көрсөтүү менен үч күндүн ичинде жазуу жүзүндө кабарлоого милдеттүү.

(КР 10-жылдын 2012-февралындагы No 6 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

37-статья. Кыргыз Республикасынын жарандыгынын маселелери боюнча чечимдерди кабыл алуунун тартиби жана мөөнөттөрү

1. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча арыздарды кароо жана алар боюнча жалпы тартипте арыздар боюнча чечимдерди кабыл алуу тийиштүү түрдө таризделген документтер тиркелип, арыз берилген күндөн тартып бир жылга чейинки мөөнөттө жүргүзүлөт.

2. Жөнөкөйлөтүлгөн тартипте Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуу же жарандыгынан чыгуу жөнүндө өтүнүч берген адамдардын арыздарын кароо жана алар боюнча чечимдерди кабыл алуу Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан өтүнүч берилген күндөн тартып алты айга чейинки мөөнөттө тийиштүү түрдө толтурулган документтерди тиркөө менен жүзөгө ашырылат.

3. Жарандыктын өзгөрүшү Кыргыз Республикасынын Президенти жарлык чыгарган учурдан тартып келип чыгат.

Ушул Мыйзамдын 26-беренесинде көрсөтүлгөн адамдар Кыргыз Республикасынын Президентинин чечимине ылайык Кыргыз Республикасынын жарандыгынан ажырашат.

4. Жарандык маселелери боюнча кайталанган кайрылуулар бул маселе боюнча мурдагы чечим кабыл алынгандан бери бир жыл өткөндөн кийин каралат. Арыз ээсине белгилүү болбогон жана билиниши мүмкүн болбогон иш үчүн маанилүү болгон жагдайлар келип чыккан учурда, кайталап берилген арыз мурда каралышы мүмкүн.

(КРнын 2023-жылдын 22-февралындагы № 36, 2025-жылдын 18-мартындагы № 59 Мыйзамдары менен редакцияланган)

38-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыктарын аткаруу тартиби

1. Кыргыз Республикасынын аймагында жайгашкан арыз ээлерине карата Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыктарын аткаруу калкты каттоо чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына, ал эми республиканын чегинен тышкары жашаган адамдарга тиешелүү маселелер боюнча - Кыргыз Республикасынын тышкы саясат чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына, Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрүнө жана консулдук мекемелерине жүктөлөт.

2. Кыргыз Республикасынын жарандыгын алуу жана токтотуу жөнүндө маалымат автоматташтырылган маалымат системасына киргизилет.

3. Автоматташтырылган маалымат системасын жүргүзүү тартиби калкты каттоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан аныкталат.

(КРнын 2011-жылдын 13-июлундагы № 94, 2023-жылдын 22-февралындагы № 36 Мыйзамдары менен редакцияланган)

39-статья. Паспортторду жана жашоого уруксаттарды берүү

1. Ушул Мыйзамда белгиленген тартипте Кыргыз Республикасынын жарандыгын алган адамдарга калкты каттоо чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы же Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү жана консулдук мекемелери тарабынан Кыргыз Республикасынын жаранынын паспорту берилет.

2. Кыргыз Республикасында жашаган жана Кыргыз Республикасынын жараны болбогон адамдарга чет элдик жарандар үчүн жашоого уруксат же жарандыгы жок адамдын статусу Кыргыз Республикасынын калкты каттоо жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан берилет.

(КР 22-жылдын 2023-февралындагы No 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

40-берене. Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча чечимдердин аткарылышын көзөмөлдөө

Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча чечимдердин аткарылышын көзөмөлдөөнү Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Жарандык маселелери боюнча комиссия жүзөгө ашырат.

41-берене. Жарандык маселелери боюнча чечимдерге даттануу

1. Жарандык маселелери боюнча чечимдерге сотко даттанылышы мүмкүн.

2. Апелляциялык арыз тиешелүү чечим кабыл алынган күндөн тартып алты айдын ичинде берилиши мүмкүн. Жарандык боюнча чечимге даттануунун өткөрүлүп жиберилген мөөнөтү сот тартибинде калыбына келтирилиши мүмкүн.

бөлүм 6

Корутунду жоболор

42-берене. Жарандык маселелери боюнча кызмат адамдарынын аракеттерине даттануу

Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча арыздарды кароодон баш тартуу жана кызмат адамдарынын жарандыкка кабыл алуу боюнча арыздар боюнча корутундуларды жөнөтүү тартибин жана мөөнөттөрүн, ошондой эле Кыргыз Республикасынын жарандыгы маселелери боюнча чечимдерди бузган башка аракеттери боюнча жогорку кызмат адамына же сотко даттанылышы мүмкүн.

(КР 22-жылдын 2023-февралындагы No 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

43-берене. Кыргыз Республикасы катышуучусу болгон эл аралык келишимдердин жоболорун колдонуу

Эгерде Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде ушул Мыйзамда камтылгандан башка нормалар белгиленсе, анда Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган эл аралык келишимдердин нормалары колдонулат.

(КР 13-жылдын 2011-июлундагы No 94 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

44-берене. Ушул Мыйзамдын күчүнө кириши

1. Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

2. 1993-жылдын 18-декабрындагы № 1333-XII "Кыргыз Республикасынын жарандыгы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 1994-жыл, № 1, 1-берене) күчүн жоготту деп табылсын.

3. Кыргыз Республикасынын Президентине өзүнүн ченемдик укуктук актыларын үч айдын ичинде ушул Мыйзамга ылайык келтирүү сунушталсын.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө:

1) үч айдын ичинде ушул Мыйзамдан келип чыккан мыйзам долбоорлорун Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине киргизсин;

2) өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

президент

Кыргыз Республикасы

К.С. Бакиев